Epidural blok tekniklerine gerek spontan vajinal yolla doğum, gerekse de vajinal yolla doğuma yardımcı operasyonlarda ağrı şikayetinin tedavisi için başvurulur. Ayrıca sezaryen ile gerçekleştirilen doğumlarda da giderek daha çok başvurulan bir yol haline gelmektedir.

Epidural blok uygulamaları spontan vajinal yolla doğumda genellikle ağrıların düzensiz periyodlarda geldiği, hastaya nispeten kolay uygulama pozisyonu verildiği dönemde uygulanır. İlaç uygulamaları genellikle ağrıların düzenli, şiddetinin giderek arttığı doğumun 1. evresinde ve genellikle 4 cm ve üzere rahim ağzı açıklığında yapılmaya başlanır. Epidural anestezi için katater uygulaması genelde siz yan bir şekilde uzanmışken veya otururken yapılır. Fakat bu pozisyonlarda omurganızın düz olması için bacaklarınızı karnınıza doğru çekmeniz gereklidir. Bu pozisyon bel omurları arasındaki aralığı arttırarak lokal anestezi  uygulaması ve katater yerleştirilmesi için gereken alanı sağlayacaktır.

Hazırlık aşamasında önce sırtınıza çok soğuk antiseptik temizleme solüsyonu sürülür. Daha sonra epidural kataterin yerleştirilebilmesi için kullanılacak iğnenin acısının hissedilmemesi için lokal anestezi yapılır. Ardından içinden kataterin geçeceği iğne uygulanır. Öncelikle bir doz test etmek amacıyla doğru yere gidiyor mu görmek için verilir. Sonra iğnenin içinden ince plastik ince sonda ilerletilir. Doğru yere ulaşıldığında iğne çıkarılır ve kalan plastik sondanın yeri sabitlenir.

Verilen ilk test dozu başarılı olursa, sonda çıkarılana kadar ilaç paketinden vücuda sürekli akmaya devam eder. Burada kullanılan ilaç dozu sizin ihtiyaçlarınıza göre değişebilir.

Aslında bu süreç rahatsız olan yerden başlayıp çok fazla acı olan yere doğru giden bölgeyi tanımlamak için gerçekleştirilir. Hamile ve sancılıyken öne doğru eğilmek zor olabilir. Lokal anestezi epidural iğneden daha çok acı verir çünkü ilk iğne yapıldığında o bölge uyuşmuş olur. Çoğu kadın epidural iğnenin batırılışını bir baskı ve iteleme olarak tarif etmiştir. Bazen bu iğne bir sinire dokundurularak yapılır. Bu olduğunda bacağınızda sıçrama dediğimiz bir takım hareketler, elektriklenme ya da bir ağrı hissedebilirsiniz. Bu çok normaldir ve felç olduğunuz anlamına gelmez.

Doğum sırasında epidural anestezinin etkisini nasıl hissederiz?

Ne hissedeceğiniz ilaç kombinasyonlarına göre ve ne kadar uzun süreceği doğum esnasındaki faktörlere göre değişiklik gösterir. Bazı kadınlar kasılmaları ve ağrıları hisseder ama acı olarak hissetmezler. Yani epidural blok doğum ağrılarının daha tahammül edilir hale gelmesini sağlar.

Doğumdan sonrası

Doğum gerçekleştikten sonra bant ve sonda çıkarılır.  Eğer epidural katater sezaryenle doğumda kullanılmak üzere yerleştirilmiş ise ameliyat sonrası 1. güne kadar yerinde bırakılarak ağrı tedavisi için aralıklarla ilaç verilmesi yoluna gidilir. Özellikle sezaryen öncesi yapılan epidural katater uygulamalarında birkaç saat bacaklarınızda uyuşukluk hissedebilirsiniz. Ayrıca bazen bacaklarınızı güçsüz hissedersiniz ve sırt ağrısı da olasıdır.

 

Epidural anestezi ile doğumun riskleri nelerdir?

Epidural anestezi uygulanırken, omuriliğin içinde bulunduğu tüpün dış tarafının (Dura) iğne ile delinmesi sonucunda omuriliğin etrafındaki sıvı dışarı kaçar. Bu tüpü çevreleyen zar kendini tamir edene kadar yani yaklaşık 15 gün boyunca şiddetli baş ağrısı olur. Kişi yatar pozisyonda rahatlar, oturur pozisyonda ağrısı çoğalır. Bu riskin görülme sıklığı uzman ellerde yüzde bir ya da 0,5'dir.

Enfeksiyon, pıhtı oluşması ya da nörolojik problemler üç binde bir oranında görülür. Oradaki sinir, iğne ile yaralanırsa 2-3 aylık geçici uyuşukluk olabilir. Bu işlemde felç olma riski az da olsa vardır. İşlem yeri göbeğin altında leğen kemiğinin hizasında yer aldığından omurilikle doğrudan bir temas olmaz.

Omuriliğe zarar vererek felç olma riski bu seviyeden yukarıda yapılan girişimlerde bulunur. Bir de uygun koşulları bulundurmayan merkezlerde, uygulayıcının tecrübesinin yetersiz olduğu hallerde, uygulama sahasında enfeksiyon varlığında  ve kan sulandırıcı hap veya iğne kullanan hastalarda komplikasyonlar ortaya çıkabilir. 

Herkes epidural doğum yapabilir mi?

Epidural katater uygulamaları için risk oluşturan durumlarda bu yöntem doğum sırasındaki ağrının tedavisinde kullanılamaz.

Epidural doğum ne zaman yaptırılabilir?

Bazı doktorlar sadece doğum safhalarında belli bir noktadan sonra gerekli gördükleri zaman epidural doğumu önerirler ki bu doğumun yavaşlamaması ve gerçekleşmesini sağlamak için uygulanır. Ayrıca bazı komplikasyon risklerinin oluşmasını da engelleyebilir.

Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum-Perinatoloji Uzmanı Prof. Dr. Umut Dilek